Specjalny zasiłek opiekuńczy

WAŻNE ! 

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zmieniające dotychczasowe zasady przyznawania świadczeń dla opiekunów, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym dowiedz się więcej  .

Z dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym czyli 1 stycznia 2024 r. został uchylony art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujący zasady przysługiwania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oznacza , że od tej daty specjalny zasiłek opiekuńczy nie będzie już przyznawany. Jedynie, na podstawie przepisów przejściowych, zasiłek ten będzie  mógł być przyznawany także po 1 stycznia 2024 r. na zasadzie zachowania do niego praw nabytych, na warunkach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. 

Ww. ustawa o świadczeniu wspierającym wprowadziła bowiem przepisy mające na celu pełną ochronę praw nabytych osób, które nabyły bądź nabędą na starych, obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy, tj. do 31 grudnia 2023 r. przepisach, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego. Osoby te mogą w dalszym ciągu pobierać wymienione świadczenia zgodnie z dotychczasowymi przepisami. Prawo do pobierania tych świadczeń na zasadach dotychczasowych zostało uregulowane w przepisach przejściowych (art. 63 ust 1-5)  ustawy o świadczeniu wspierającym.

Ochrona praw nabytych do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego 

W świetle przepisów przejściowych, osoby, które przed dniem lub po dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym nabyły lub nabędą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia  31 grudnia 2023 r.  i za okres co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r.  będą uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, zachowają prawo do tych świadczeń na zasadzie ochrony praw nabytych na obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. dotychczasowych zasadach przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych  – jednak nie dłużej niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane.

Ww. osoby, zachowają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego  i specjalnego zasiłku opiekuńczego w tym przypadku konieczne będzie złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, a następnie złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (art. 63 ust. 3 ustawy).

Uwaga: prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach dotychczasowych przysługiwać będzie ww. osobom korzystającym z ochrony praw nabytych również po upływie okresu zasiłkowego na który ten zasiłek został przyznany (czyli także na kolejne okresy zasiłkowe) pod warunkiem, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowy okres zasiłkowy zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym zakończył się dotychczasowy okres zasiłkowy (czyli w ciągu 3 miesięcy od dnia 31 października danego roku kalendarzowego). 

Okres zasiłkowy 2025/2026

Wzór wniosku dostępny na podstronie Wnioski.

Jaka pomoc?

Specjalny zasiłek opiekuńczy to świadczenie które przyznaje się osobom, na których zgodnie z ustawą z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny oraz małżonkom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:

1. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz
2. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Komu przysługuje?

1. obywatelom polskim,
2. cudzoziemcom:
   
   1. do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
   2. jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,
   3. przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. O cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 z późn. zm.) lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
   4. posiadającym kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państwa trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy

- jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. O świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1518 z późn. zm.).

Uwaga!

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli łączny dochód rodziny wnioskodawcy oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego tj. 764 zł. W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.

W przypadku gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy ubiega się rolnik, małżonek rolnika bądź domownik, świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1. rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego,
2. małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Komu nie przysługuje?

jeżeli:

1. Osoba sprawująca opiekę:
   
   1. ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalnego-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
   2. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna;
   3. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. Osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu,
3. Na osobę wymagającą opieki inna osobą ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury,
4. Członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna,
5. Na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1. świadczenia rodzicielskiego lub
2. świadczenia pielęgnacyjnego lub
3. Specjalnego zasiłku opiekuńczego lub
4. Dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego lub
5. zasiłku dla opiekuna

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieka nad różnymi osobami

Jaka wysokość?

620 zł miesięcznie

W przypadku zmian mających wpływ na prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w szczególności zaistnienia okoliczności wymienionych powyżej, w tym również w przypadku wyjazdu wnioskodawcy lub członka jego rodziny poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, uzyskanie dochodu lub konieczności weryfikacji prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskodawca jest obowiązany niezwłocznie powiadomić o tych zmianach Dział Świadczeń Rodzinnych Miejskiego w Tychach przy ul. Barona 30.

Dokumenty dla wszystkich osób ubiegających się o specjalny zasiłek opiekuńczy na nowy okres zasiłkowy 2025/2026 trwający od 01.11.2025 r.  do 31.10.2026 r.

Dokumenty dotyczące sytuacji dochodowej i zawodowej wszystkich pełnoletnich członków
rodziny:

1. podjęcia pracy/rozpoczęcie działalności gospodarczej na zasadach ogólnych przed rokiem 2024, która trwa do nadal
   1. oświadczenie o zatrudnieniu/ rozpoczęciu działalności gospodarczej:

   „oświadczam, że dochód osiągnięty w roku 2024 jest za 12 miesięcy i trwa do nadal. Jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”

   W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej prosimy o podanie numeru NIP.

   1. rozpoczęcie działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym/ na podstawie karty podatkowej przed rokiem 2024
2. podjęcie pracy/rozpoczęcie działalności gospodarczej na zasadach ogólnych w roku 2024, która trwa do nadal
   
   1. PIT-11 z 2024/ PIT-36 z 2024
   2. umowa o pracę/zlecenie/ o dzieło- pierwsza oraz wskazująca pracę do nadal
   3. oświadczenie o rozpoczęciu działalności gospodarczej (numer NIP)
   1. rozpoczęcie działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym/ na podstawie karty podatkowej w rok 2024
      1. oświadczenie o rozpoczęciu działalności gospodarczej (numer NIP)

   Prosimy o podanie numeru NIP.

3. utrata pracy/ zakończenie działalności gospodarczej, która trwała w roku 2024 i później
   
   1. PIT-11 z 2024/ PIT-36 z 2024
   2. świadectwo pracy/ umowa zlecenie/o dzieło lub zaświadczenie od pracodawcy o wykonywaniu umowy zlecenia/o dzieło
4. podjęcie pracy/ rozpoczęcie działalności gospodarczej na zasadach ogólnych w roku 2025
   1. zaświadczenie o wynagrodzeniu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został uzyskany- wypełnia pracodawca (wzór na podstronie Wzory wniosków i załączników do pobrania)
1. rozpoczęcie działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym/ na podstawie karty podatkowej w roku 2021
   
   1. wypełniony załącznik dotyczący działalności gospodarczej rozliczanej na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym/karta podatkowa o wysokości osiągniętego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło rozpoczęcie działalności gospodarczej (wzór  dostępny na podstronie Wnioski.

Dodatkowe dokumenty:

• załącznik ZSR-05 – oświadczenie o dochodach innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych- dotyczy wszystkich
  pełnoletnich członków rodziny
• załącznik ZSR-06- o opłaconych składkach zdrowotnych od dochodów z tytułu renty lub emerytury z KRUS
• załącznik ZSR-07- o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego
• nakaz płatniczy za rok 2020 (dotyczy osób, które posiadają gospodarstwo rolne)
• w przypadku jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do płacenia alimentów na rzecz osoby spoza rodziny należy dostarczyć przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów za rok 2024 oraz ww wyrok sądowy/ ugodę.
• orzeczenie o niepełnosprawności
• zaświadczenie z instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie (zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkoła wojskowa lub inna szkoła)- dotyczy członków rodziny wspólnie zamieszkujących
• w przypadku ubiegania się o świadczenie przez cudzoziemca zamieszkującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej- kserokopia paszportu wszystkich członków rodziny
• w przypadku ubiegania się o świadczenie przez cudzoziemca zamieszkującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej- kserokopia zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub decyzja przyznająca status uchodźcy lub karty pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”.

Zaświadczenia należy przedłożyć w oryginale a w przypadku pozostałych dokumentów kserokopię wraz z oryginałem do wglądu.

Ośrodek jest obowiązany do samodzielnego uzyskania od organów podatkowych lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, organów emerytalno-rentowych oraz z rejestrów publicznych, drogą elektroniczną lub drogą pisemną, odpowiednio:

1. informacji o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, każdego członka rodziny, udzielanych przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego
2. informacji o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym informacji o wysokości składek od poszczególnych płatników i okresach opłacania przez nich tych składek,
3. informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności obejmującej następujące dane:
   
   • datę i rodzaj wydanego orzeczenia,
   • wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności
   • datę powstania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności,
   • datę złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności,
   • okres, na jaki zostało wydane orzeczenie.

Ważne!
W przypadku braku możliwości samodzielnego uzyskania przez Ośrodek informacji lub zaświadczeń z przyczyn nieleżących po stronie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tychach, Ośrodek będzie wzywał wnioskodawcę do dołączenia tych informacji lub zaświadczeń.